Vier hedendaagse kunstenaars – Ricardo Brey, Nick Ervinck, Bernd Lohaus en Pieter Vermeersch – vulden elk een volledige verdieping van dit bijzondere gebouw met beeldhouwwerken, monumentale houten sculpturen, installaties en tekeningen. Philippe Van Cauteren, artistiek directeur van het Gentse Stedelijk Museum voor Actuele Kunst (S.M.A.K.), en kunstrecensent Luk Lambrecht fungeerden als curatoren van deze tentoonstelling. Met een Four4One-ticket kon de bezoeker ook een kijkje gaan nemen in het S.M.A.K. en in de Universiteitsbibliotheek, waar de Brusselse kunstenaar Angel Vergara een unieke locatie vond voor een videoproject.

De opbrengst van de toegangstickets en de verkoop van de werken gaat naar de restauratie van de Gentse Boekentoren, een ontwerp van Henry van de Velde uit de jaren dertig. Henry van de Velde koos voor een ongewone gevel van naakte beton op een sokkel bekleed met arduin. De keuze voor beton was toen een uiting van moderniteit.

Van de Velde gaf de toren de vorm van een Grieks kruis, niet als religieus teken maar als symbool van de verbinding tussen hemel en aarde, van de vermenging van tijd en ruimte. De vijver in de binnentuin reflecteert het grondpatroon van de toren. Voor Van de Velde was de continuïteit van de lijn bijzonder belangrijk, zodat hoge en lage volumes bijdragen tot een verheven karakter, zoals bij gotische kathedralen. De inval van het licht speelde een rol bij de situering van de leeszalen: de grote leeszaal en de tijdschriftenleeszaal voorzag hij van veel licht door het dak en richtte hij naar het zuiden. De handschriftenleeszaal richtte hij naar het noorden zodat schadelijk licht werd geweerd. Als totaalkunstenaar tekende Van de Velde alle details: zwarte ijzeren raamprofielen, vloerpatronen, deurkrukken, meubilair, bekleding van de radiatoren, enz.

De moeilijke economische situatie en het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog stonden de realisatie van zijn totaalproject in de weg. Van de Velde moest de keuze van het materiaal wijzigen (bv. marmer in plaats van rubber of linoleum als vloerbedekking), en slechts een deel van het meubilair werd gerealiseerd.

Het gebouw werd op 1 juli 1992 beschermd als monument. Op 16 september 2005 besliste de Raad van Bestuur van de Universiteit Gent om 30 miljoen euro te investeren in de restauratie van de Boekentoren. Het totale project zal zo’n 41 miljoen euro kosten, dus externe financiering is meer dan welkom.

S.V.

Zie ook www.boekentoren.be.